Chewing gum, sir?

Chewing gum, sir?

Op mijn dertiende zat ik tijdens een vakantie diep verzonken in het filosofische boek De Wereld van Sophie van Jostein Gaarder. Op mijn zevenentwintigste toen ik besloot het roer om te gooien en freelance schrijver te worden, interviewde ik mijn oma en vroeg ik haar: wat heeft u geleerd, oma? En op mijn vijfendertigste stelde ik die vraag aan een minister-president en verwerkte ik zijn antwoorden in zijn memoires. Zolang ik mij kan herinneren ben ik nieuwsgierig, vaak naar antwoorden op grote vragen.

In mijn zoektocht wil ik principes ontwaren die mij, en dus anderen kunnen helpen om te onthouden wat werkt, en wat niet. Ik wil herkenning bieden, troost, wijsheid, blijdschap. Het is mijn hoofd die van logica houdt, en mijn hart die zo graag wil voelen. Het liefst, diep vanbinnen, wil ik dat de hele wereld met elkaar kan praten. Ik ben een idealist, door ervaring ook een realist, een ontdekkingsreiziger, een onderzoeker, een creator, en ook echt wel een genieter. Als het me lukt wijsheid boven de oppervlakte uit te tillen (en ik geloof dat ik daar een zintuig voor heb), voelt dat weer een stapje dichterbij weten: hoe dit, hoe dat. Hoe te leven. 

Hectors zoektocht 
Het was daarom vast niet voor niks dat ik deze week de film Hector and the Search for Happiness uitkoos om te kijken. In dit verhaal gaat een uitgebluste therapeut op reis om te ontdekken wat geluk nou eigenlijk is. Tijdens de eerste zeg, dertig minuten, was ik weinig geboeid. Moest dit nou grappig zijn, of was het serieus bedoeld? Het genre wiebelde een beetje, en bijna zette ik de film uit. En toch vond ik, grappig genoeg net als in mijn eerste blog, in de verlenging van de aandacht juist plezier. Sterker nog, pinkte ik zelfs op het laatst een traan weg (oké, ik had griep toen ik ‘m keek, maar toch) en kan ik je ‘m zelfs aanraden als je je openstelt voor wat de film je zou kunnen bieden (geef de film een kans, is mijn devies. En mocht je Barry Atsma nog willen spotten: die doet ook mee).

Hector, gespeeld door komiek Simon Pegg, stuit tijdens zijn reis op een tiental lessen over geluk. Alles wordt in een dagboek gekrabbeld. Van knowing how to celebrate tot en met het genieten van sweet-potato stew (five stars! zou Oprah Winfrey zeggen). Yeah man, die twee zou ik ook op mijn lijstje zetten, vieren en eten. Maar eveneens tussen de regels door wordt er van alles over geluk gedeeld. Zoals dat wanneer je in iets opgaat, je geluk ervaart als bijwerking. Maar dat zodra je ernaar op zoek gaat, het je ontglipt. In die zin zou je eigenlijk principes kunnen verzamelen, om ze daarna overboord te gooien.

Overgave
Voordat ik ze overboord gooi: de film zette me aan het denken waarom ik me op die dag toch goed had gevoeld. Ik had ziek in bed gelegen, een gat in de dag geslapen. Maar in vergelijking met de dag ervoor (en erna trouwens) gaf ik mij meer over aan ziek zijn. Ik verzette me niet. En andere zaken speelden mee: de dag was fijn begonnen met spontaan ziekenbezoek van een vriendin, met bloemen en fruit. Liefde is een medicijn, over happiness gesproken. En ook: ik had mij nieuwsgierig gevoeld. Op de momenten dat ik in staat was iets op te nemen, had ik met interesse artikelen tot me genomen. Die drie zaken (overgave, verbinding en nieuwsgierigheid) zijn voor mij ingrediënten voor geluk. Wat zou er op jouw lijst staan?

In zekere mate ervaart Hector ook geluk door overgave. Gedurende de film zie je soms shots van zijn jongere ‘zelf’ die bij de situatie aanwezig is: een klein jongetje met een hondje. Een professor die de emoties onderzoekt van de oudere Hector op een kleurenstaalkaart roept zelfs uit: “Dit zijn niet de emoties van een volwassene!” Maar wanneer Hector zichzelf eindelijk overgeeft aan liefhebben, en zich geliefd voelen, verandert het kleine jongetje aan zijn zijde in een volwassen man. Vond ik filmisch best interessant gedaan.

Doorwerking
De film had nog langer zijn doorwerking op mij en ik ging terug naar vroeger. Ik zag mezelf voor het eerst in een vliegtuig zitten, ik was achttien en ik ging op reis. Ik voelde mij vrij, geen school meer die mijn leven dicteerde. Voor het eerst in die wijde wereld kon ik mijn studie in de praktijk brengen, en zo draaide ik mij hoog boven de wolken richting mijn buurman en formuleerde ik met mijn middelbare school Engels de zin: “Would you like to have a chewinggum, sir?”

Veel zat in dat ene moment: het gevoel groot te zijn, verbinding ervaren door iemand iets aan te bieden, je verstaanbaar maken in een andere taal, je kennis gebruiken, en natuurlijk, het vooruitzicht van een groot avontuur dat voor me lag: de rest van mijn eigen geweldige leven. Maar zonder het te groot te maken, was het vooral dat ene moment van dat kauwgompje dat me bijbleef. Ik had moed verzameld om het hem te vragen. Ik denk dat het vooral ook hierin school: de wereld lag niet zozeer aan mijn voeten. Ik maakte er onderdeel van uit. Ik deed mee.

De lijst groeide
En nu vandaag, waarin ik mijzelf tot gezond heb verklaard en mijn vleugels spreid als bloemen, weliswaar nog als een half zwak vogeltje met een grote zonnebril op, zette de tocht zich voort en genoot ik ervan. Kwam er een zus als verrassing op bezoek, maakte ik een wandeling in de buurt en sloeg ik onbekende wegen in, trof ik zomaar mooie bloemen en zonlicht om de hoek, hoorde ik Ella Fitzgerald uit boxen zingen en ging ik even spieken in de loge van het Amstelhotel. Ervoer ik het genoegen van met anderen te zijn na dagen alleen, en ook weer het plezier van alleen te vertoeven na gezelschap.

Geluk ervaar je door contrast. Geluk is: je gewaar worden van geluk, erbij stilstaan in plaats van er voorbijrazen. Geluk is de schoonheid van alle kleuren van de regenboog in de lucht te zien en het water van de rivier dat met al zijn duizenden golfjes op zilver lijkt. Maar inderdaad, zodra ik het gevoel kreeg dat ik ergens moest arriveren, letterlijk in mijn wandeling, verkrampte er iets in me en verdampte de vreugde. Dus principes? Zijn prachtig. En wie weet hebben jij en ik daar iets aan. Maar het ware geluk woont buiten de logica, want bestaat slechts in de ervaring. Zolang die er is.

Verwijzingen naar aanleiding van deze blog:

  • De memoires waar ik naar verwijs, die ik optekende, zijn van oud-minister president Ruud Lubbers. Meer info vind je via uitgeverij Balans.
  • De film Hector and the Search for Happiness keek ik via Cinetree, een fijne website voor filmhuisfilms.
  • Wil je weten welke principes Hector ontwaart in zijn zoektocht naar geluk? Ik vond een rijtje online (even naar beneden scrollen).
  • Over die five stars van Oprah: check haar site en podcast. Oh ja, heel hard om een grap lachen (hoe verrukkelijk is dát) stond nog niet in deze blog, bijvoorbeeld. Maar dit verhaal blijft zich eindeloos aanvullen in mijn hoofd, ook na het schrijven ervan ;).

Leave a Reply

Close Menu